Steward ownership in de IT-sector
Als NLdigital helpen we IT-ondernemers om sneller en slimmer te professionaliseren. Dat betekent ook: denk eens extra na over de governance van je bedrijf. Want hoe je het eigenaarschap regelt, bepaalt uiteindelijk welke keuzes je kunt maken – voor je mensen, je klanten en je missie. ‘Steward ownership’ is een model dat daar een eigenzinnig antwoord op geeft. Niet gericht op de snelle winst of de perfecte exit, maar op continuïteit en onafhankelijkheid voor de lange termijn. We spraken met Joek Hondius, directeur van REM Automatisering, een IT-bedrijf met 22 medewerkers dat al 41 jaar op eigen kracht opereert en de afgelopen jaren de stap naar steward ownership heeft gezet.
“Wij willen niet geleefd worden. We willen zelf aan het roer blijven staan en onze klanten kunnen bedienen zoals we vinden dat het hoort.”
Joek Hondius
Wie is Joek Hondius?
Joek werkt al 27 jaar bij REM Automatisering, lid van NLdigital en opgericht in 1985 door Niek Remkes. Lang was hij diens rechterhand – diep onder de motorkap van de technologie, maar geleidelijk ook steeds meer aan het roer. Inmiddels heeft Joek de oprichter opgevolgd en is hij directeur. REM Automatisering vierde vorig jaar zijn 40-jarig bestaan.
Waarom steward ownership?
Het idee voor steward ownership ontstond niet vanuit een ideologische agenda, maar vanuit een concrete ervaring: de overnamegolf in de IT-sector. “De oprichter ging met pensioen en de vraag was hoe verder. Er kwamen daarom regelmatig partijen aan tafel,” vertelt Joek. “Private equity partijen kwamen bij ons met een goed verhaal: we kunnen samenwerken, er verandert niks, jij blijft de baas. Maar door verhalen van andere IT-ondernemers twijfelden we daaraan. Ook kregen we terug van onze klanten dat zij zich zorgen maakten wat een eventuele verkoop aan ‘private equity’ zou betekenen.”
REM Automatisering had al een informele regel: je hebt alleen aandelen als je zelf in het bedrijf werkt. Vertrek je, dan laat je ze achter. Niet waterdicht in statuten, maar wel doorleefd. “Gelukkig waren we het er allemaal over eens. En gecombineerd met de aanbiedingen die om de oren vlogen, de verhalen van IT-ondernemers die wél verkochten en de zorgen van klanten – toen wisten we: we gaan het anders doen.”
Wat is steward ownership?
De kern: de aandelen van een bedrijf worden ondergebracht bij een stichting, zodat ze buiten de markt worden geplaatst. De stichting bewaakt de continuïteit en de missie. Winst wordt geïnvesteerd in het bedrijf zelf en stroomt dus niet door naar externe partijen. In Nederland komt nu steeds meer de term ‘beschermd eigenaarschap’ op voor deze constructie.
“We wilden de constructie zo simpel mogelijk houden,” zegt Joek. “De aandelen van de BV zitten in eigenaarschap bij een stichting – ik noem het altijd de kluis. Daar zet je een bestuur met statuten bovenop en die statuten zeggen eigenlijk maar één ding: de kluis blijft dicht.”
De stichting heet Continuïteit REM. De naam zegt het al. Het bestuur bestaat uit drie leden: Joek zelf (met beperkt stemrecht), een vertegenwoordiger namens de medewerkers, en een derde zetel met ruimte voor toekomstige klantenvertegenwoordiging. Voor de zwaarste beslissingen is bovendien toestemming vereist van een controleraad gevormd door medewerkers, denk aan een besluit over het verkopen van aandelen. “Dat gouden aandeel is belegd bij de medewerkers. Dat zijn de allerheftigste beslissingen.”
Het proces kostte vier à vijf jaar. REM Automatisering werkte samen met adviseur Gijsbert Koren (auteur van Toekomstbedrijven), een gespecialiseerde notaris en een fiscalist. “Juridische documenten zijn eigenlijk gewoon code: je kijkt steeds waar het gecorrumpeerd kan raken en hoe je dat dichtmaakt.”
Wat verdien je eraan?
Een veelgehoord misverstand: steward ownership zou een liefdadigheidsconstructie zijn. Joek is daar duidelijk over. “Je hoeft echt niet vies te zijn van geld.” Ook bij steward owned bedrijven kunnen medewerkers goed verdienen via salarissen en eventuele bonussen. Eventuele dividenden vloeien echter naar de stichting, die dat statutair moet herinvesteren in de continuïteit van het bedrijf.
Joek: “REM Automatisering is gewoon een bedrijf en daar geloven we ook in. Het gaat ons om het tegengaan van excessen.”
Hoe begin je met steward ownership?
Joek geeft drie concrete stappen mee voor ondernemers die dit overwegen.
- Begin met het boek Toekomstbedrijven van Gijsbert Koren. Dit geeft de conceptuele basis en de Nederlandse context van steward ownership.
- Breng je eigenaarstructuur in kaart. Zijn alle aandeelhouders bereid mee te gaan? Dit is de meest onderschatte stap. “Er zijn bedrijven die aandeelhouders moesten uitkopen die simpelweg niet mee wilden. Dat moet je eerst oplossen.”
- Zoek de juiste begeleiding, maar houd de regie zelf. “Wij wilden de kern zo helder en kaal mogelijk. Daardoor kostte het wat tijd voordat we een passende notaris en fiscalist hadden gevonden.” Voor community en inspiratie verwijst Joek naar StewardsNL, het netwerk dat voortkomt uit de organisatie We Are Stewards.
Ben je als IT-ondernemer geïnteresseerd in steward ownership, of wil je in contact komen met andere ondernemers die dit pad bewandelen? Laat het ons weten via elsevannieuwkerk@nldigital.nl.
Als er voldoende interesse is, organiseren we een sessie waar we dit verder verkennen.
Gerelateerde artikelen
Is jouw IT-onderneming verkoopklaar? Ontdek waar je staat
GIBIT 2025: wat verandert er voor IT-leveranciers die leveren aan gemeenten?
