14 april 2020

Overheid maakt haast met Corona-app, maar toont wel oog voor zorgen

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport maakt haast met de ontwikkeling van de Corona-app. Over twee weken moet de app al beschikbaar zijn. De vraag is of ze daarmee geen kansen missen. De zorgen om privacy en andere belangrijke randvoorwaarden lijken gelukkig wel serieus te worden genomen.

Vorige week barstte na een persconferentie van minister de Jonge de discussie los over een contact-tracing-app tegen Corona. Een aantal partijen, waaronder NLdigital, publiceerde een lijst met randvoorwaarden waaraan zo’n app moet voldoen. Een dag later, op Goede Vrijdag, verraste het ministerie van VWS iedereen met het bekend maken van twee tenders voor het ontwikkelen van twee ‘Corona-apps’. De deadline is erg strak: vandaag om 12u, een dag na het Paasweekend, is de tender gesloten. Dat gaf potentiële inschrijvers ongeveer vier dagen om met een voorstel te komen.

Het ministerie laat er geen gras over groeien: op 16 april wil men al een eerste keuze gemaakt hebben. Een minimal viable product dient op 18 april te worden opgeleverd terwijl dan per 28 april de app beschikbaar moet zijn voor gebruik. Ambitieus is hier een understatement. Ook omdat Google en Apple werken aan een methodiek om via low-power bluetooth dit type apps te ondersteunen. Ze verwachten de API hiervoor medio mei klaar te hebben, het is dus de vraag hoe realistisch 28 april is.

Snelle werkwijze sluit brede uitvraag uit

Door gebruik te maken van TenderNed dient elke inzender te beschikken over eHerkenning. Juist nu er een uitvraag is naar een nog te ontwikkelen product op basis van een nieuw protocol (bijvoorbeeld het genoemde PEPP-PT), is het jammer dat het ministerie kiest voor een werkwijze die consortia onmogelijk maakt. Mede gegeven de eis “Als er oplossingen worden aangeboden moeten deze reeds bestaan, uitontwikkeld zijn en werken in een productie omgeving” rijst de vraag welke partij(en) VWS hier al op het oog heeft. Het had meer in lijn gelegen dat VWS een eerste uitvraag naar design en architectuur had gedaan, die dan als basis zouden kunnen dienen voor een implementatie uitvraag. Die extra week geeft dan ook de mogelijkheid om van de API’s van Apple en Google gebruik te maken.

Voldoende aandacht voor privacy en gegevensbescherming

In de opdracht sorteert het ministerie van VWS al voor op stringente privacy en informatiebeveiligingseisen. Elke respondent dient deze duidelijk te omschrijven, zowel op technisch niveau alsmede op organisatorisch niveau. Het ministerie laat zien te begrijpen dat beide noodzakelijk zijn en staart zich gelukkig niet blind op het alleen voldoen aan technische protocollen.

De Tweede Kamer heeft afgelopen woensdag met 149 stemmen de motie Jetten aangenomen. Daarin wordt gevraagd om een proportionele app, die conform de Avg werkt. VWS geeft aan dat de eisen met betrekking tot privacy en informatiebeveiliging van de gelegenheidscoalitie “Veilig tegen Corona” betrokken worden bij de uitgangspunten. Ook NLdigital heeft vorige week een vijftal voorwaarden geformuleerd waar elke bron- en contactopsporings app aan moet voldoen: voor iedereen, privacy gewaarborgd, doelbeperkt, decentrale opslag en openbare protocollen.

Punten van kritiek

We zien dat VWS de app in het Nederlands en Engels wil aanbieden. We missen in de uitvraag echter oplossingen die buiten de app omgaan. Aangezien zo’n 7% van de Nederlandse bevolking geen smartphone gebruikt, lijkt deze groep in de tender buiten de boot te vallen.

Privacy blijkt een belangrijk thema in de tender: de gegevens mogen niet tot individuen herleidbaar zijn, deanonimisatie dient onmogelijk te zijn, locatiegedrag en sociale netwerken dienen door gebruik van de app niet in kaart te kunnen worden gebracht en de gebruiker moet toestemming geven voor delen of uitlezen. De doelbeperking blijkt alleen impliciet uit de stringente privacy voorwaarden, echter wordt aan de gebruiker wel de mogelijkheid gegeven om toestemming voor delen te geven. NLdigital had graag gezien dat de ‘of’ in “Gegevens mogen uitsluitend uitgelezen of gedeeld worden als er sprake is van a) contact- of brononderzoek als bedoeld in art. 6 Wpg of b) toestemming van de gebruiker” als een ‘en’ wordt gelezen.

Decentrale opslag van data is in de tender niet als voorkeur opgegeven, en dat is volgens NLdigital een gemiste kans. Alhoewel er een voorwaarde is dat een gebruiker bepaalt of data gedeeld wordt, geeft centrale opslag wel de mogelijkheid om naderhand een dataset te gebruiken voor onderzoek of voor andere beleidsoverwegingen. Decentrale opslag maakt dat nagenoeg onmogelijk. Graag zien we dan ook dat de gekozen oplossing voorziet in decentrale opslag.

Ook zegt de tender niets over de te gebruiken protocollen, anders dan een referentie aan PEPP-PT in de inleiding. De voorwaarde dat er rekening gehouden dient te worden met “de grensstreek” beperkt potentieel de mogelijkheid voor een Nederlandse oplossing die 100% scoort op de privacy-index indien de buurlanden een ander, minder privacybeschermend protocol gebruiken. Onze oproep om de app breed beschikbaar te maken ziet toe op buitenlandse appstores. Voor een smartphone is het geen issue om meerdere apps te draaien. NLdigital ziet internationale compatibiliteit als ‘nice to have’, geen voorwaarde.

Al met al lijkt het dat VWS serieus is met betrekking tot het beschermen van de privacy en ook de andere randvoorwaarden lijken in lijn met de motie van de Tweede Kamer. Wat ons betreft mist het accent op decentrale opslag, ook sluit de huidige uitvraag het gedeelte van de bevolking zonder smartphone uit, de digital divide moet niet door het virus vergroot worden!

Liveblog

Op ons liveblog delen we updates over de impact van de coronacrisis op de digitale sector. We gaan daar ook in op vragen van leden en initiatieven vanuit de sector om te helpen.

Ga naar het liveblog

NLdigital respecteert jouw privacy. Daarom geven we je de controle over de manier waarop wij met je data omgaan.

In onze privacyverklaring lees je hoe we dat doen. Hieronder lees je over de cookies die we gebruiken.

Privacystatement
Instellingen

NLdigital respecteert jouw privacy

Daarom geven we je de controle over de manier waarop wij met je data omgaan. In onze privacyverklaring lees je hoe we dat doen. Hieronder lees je over de cookies die we gebruiken.

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het tonen van de website en de bijbehorende functionaliteit, en voor het uitvoeren van de gevraagde dienstverlening.

Lees meer

We optimaliseren continu onze website. Daarvoor analyseren we websitebezoek via Google Analytics. Dit hebben we op de privacyvriendelijke wijze, volgens de handleiding van de Autoriteit Persoonsgegevens, ingericht.

Lees meer

Met Linkedincampagnes introduceren we ons collectief en onze diensten in de digitale sector. We slaan gegevens over websitebezoek op om de effectiviteit van onze advertenties te meten, om advertenties te leveren die relevant zijn en om het aantal keren dat je een advertentie ziet te beperken.

Lees meer
Vergeet alles Jouw voorkeuren zijn verwijderd