Digitale sector reageert positief op aandacht digitalisering en innovatie in Coalitieakkoord
NLdigital, de branchevereniging van de digitale sector, is blij met de aandacht die digitalisering krijgt in het regeerakkoord. De coalitie D66-CDA-VVD heeft digitalisering, innovatie- en concurrentiekracht van Nederland als duidelijke prioriteit gemarkeerd, waarbij er voor het eerst een hoofdstuk specifiek over digitalisering is opgenomen in het akkoord. Hoewel we ook meer duidelijkheid zouden willen op sommige digitale onderwerpen, en anderen helemaal niet terug zien, is NLdigital positief gestemd over de digitale ambities van het aanstaande Kabinet-Jetten.
Economie en vestigingsklimaat in perspectief
Het regeerakkoord markeert een welkome omslag: “Nederland wordt koploper in digitale innovatie en sleuteltechnologieën. We zijn niet langer alleen een ‘pilotland’ maar worden ook een ‘opschaalland’ als het gaat om de ontwikkeling van sleuteltechnologieën zoals AI.” De concrete investeringsagenda (AI, cybersecurity, halfgeleiders, quantum) combineert infrastructuur met toepassing, en de uitbreiding van de WBSO voor AI-ontwikkeling ondersteunt innovatie.
Daaraan gerelateerd is de vraag over hoe we controle houden over onze digitale infrastructuur. Hierover heeft NLdigital een reeks explainers geschreven. Ook binnen de Nederlandse Digitale Strategie (NDS) is autonomie een veelvoorkomend onderwerp. In het thema Cloud wordt onder andere een soevereine overheidsbrede cloud onderzocht. Het is goed dat er Europese alternatieven zijn, waarbij partijen uit andere landen niet buitengesloten moeten worden, maar met goede afspraken en exit-strategieën betrokken kunnen blijven in de markt.
Het regeerakkoord stelt dat digitalisering moet leiden tot een snellere, betere en eenvoudigere overheid – een doel dat onze sector van harte ondersteunt. Opvallend is dat de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) niet expliciet genoemd wordt. Dat kan zijn omdat het lopend beleid betreft, maar het is wel essentieel dat het nieuwe kabinet haar commitment uitspreekt naar de NDS, met daarbij een duidelijke investeringsagenda. Zonder concrete middelen dreigt de NDS een praatcircuit te blijven in plaats van een motor voor daadwerkelijke transformatie.
Specifiek wordt het oprichten van een Digitale Dienst genoemd en het aantrekken van meer IT’ers binnen de overheid. In een krappe arbeidsmarkt roept dit vragen op – extra overheidsvraag naar IT-talent zal de tekorten verder doen oplopen. Als de Digitale Dienst wordt ingericht als kleine groep experts en architecten die met kennis van zaken de markt aanstuurt en samenwerking met private partijen faciliteert, is dat toe te juichen. Dan versterkt het de uitvoeringskracht zonder de arbeidsmarkt verder te belasten. De uitwerking hiervan wordt cruciaal.
AI als onmisbare schakel binnen alle sectoren
Zoals in de jaren ’90 het internet werd gezien als experiment waarbij de overheid nog geen beleid voor formuleerde, is dat het tegenovergestelde voor AI in het huidige regeerakkoord. Er is terecht veel aandacht voor zowel voor de kansen als de uitdagingen die AI met zich meebrengt. De focus op verantwoorde inzet van AI is een goede basisvoorwaarde voor de groeiende toepassing die de komende jaren noodzakelijk is. In een krimpende arbeidsmarkt moeten we met minder mensen meer gaan doen – AI is daarin een sleuteltechnologie. De ambitie om arbeidsproductiviteit te verhogen via AI sluit aan bij wat bedrijven in alle sectoren nodig hebben om toekomstbestendig te blijven.
Daarom is het ook goed dat er veel aandacht komt voor AI-vaardigheden in zowel onderwijs als bedrijfsleven. Van basisgeletterdheid tot specialistische kennis – de hele samenleving moet mee in deze transitie. De combinatie van infrastructuurinvesteringen (zoals de AI-fabriek), het stimuleren van adoptie en het ontwikkelen van vaardigheden kan Nederland inderdaad van pilotland naar opschaalland brengen. Cruciaal is wel dat de uitwerking ook mkb-bedrijven bereikt, zodat AI-toepassingen breed voor de economie beschikbaar komen. NLdigital zal hier de komende tijd blijvend aandacht aan besteden.
Cyberveiligheid mist scherpte
De coalitie realiseert ook dat met de snelheid van de ontwikkelingen in het digitale domein degelijk beleid op het gebied van cyberveiligheid onmisbaar is. Meer opleiding van wijkagenten, cyber- en zedenrechercheurs gaat hierbij helpen. Ook het feit dat publiek-private investeringen ook meenemen als investering met een economische en veiligheidswaarde, is goed nieuws.
De cybersecurity-agenda in het akkoord bevat voornamelijk bekende elementen. Echt nieuw is de inzet op EU-alternatieven voor digitale infrastructuur, al zat dit er ook hard aan te komen. Wat ons betreft is dit meer een digitale economie- en overheidsvraagstuk dan primair cybersecurity. Het laatste punt over meer personeel bij toezichthouders juichen we toe: effectieve handhaving van cybersecurity-regels vereist voldoende capaciteit, en dat ontbreekt nu nog te vaak.
Toch mist de cyberveiligheidsparagraaf wat scherpte op bepaalde onderdelen. Het eerste en vierde punt zijn in essentie NIS2-implementatie – noodzakelijk, maar geen nieuw beleid. Het tweede punt over “centrale regie op cybersecurity” roept vragen op: waarschijnlijk handhaving van de status quo met de minister van J&V en NCTV in die rol. Het oefenen met mkb is eerder per motie voorgesteld door de VVD, destijds nauwelijks uitgevoerd, laat het kabinet het dus vooral opnieuw proberen, want mkb-bedrijven hebben deze ondersteuning hard nodig. Tot slot wordt onder het kopje nationale veiligheid “Cyberaanvallen op vitale bedrijven” vrijwel direct benoemd: waarom alleen vitale bedrijven? In de praktijk is het gevaar is veel breder, met name via ketens waarbij wordt geëscaleerd naar grote schaal.
Ook digitale zorg en digitaal talent speerpunten, digitaal onderwijs blijft uit
Positief wordt gezien dat andere sectoren waar digitalisering relevanter is dan ooit ook beleidsaandacht krijgen van de coalitie. Goede gegevensuitwisseling en slimme inzet van technologie staan voor de zorg centraal, hoewel dit geen grote wijzigingen zijn ten opzichte van de voorgangers. Wel worden “nieuwe technologieën” breed beschreven, en dus niet alleen op het gebied van spraaktechnologie: dat biedt kansen. Onduidelijk blijft wat precies de governance gaat worden om deze nieuwe technologieën op te schalen en te implementeren.
De tekorten in digitale beroepen, zoals in cybersecurity, zijn structureel. Om deze arbeidsmarkt gezond te houden zijn betere voorlichting en een grotere instroom in technische en digitale opleidingen noodzakelijk. De aangekondigde Nationale Talentstrategie, waarin sterker wordt gestuurd op betere voorlichting over arbeidsmarktkansen en een betere aansluiting tussen onderwijs en werk, is dan ook een welkome stap. De partijen hebben een duidelijk oproep: “wij nodigen sociale partners uit om samen met ons te werken aan een ambitieuze samenwerkingsagenda, waarbij fundamentele oplossingen voor de (middel)lange termijn centraal staan.” Volgens NLdigital is dé oplossing het stimuleren van zij-instroom om het tekort aan IT’ers aan te pakken, wat wordt gedaan met het Switch-to-Digital initiatief.
Het coalitieakkoord mist helaas aandacht voor digitalisering in en van het klaslokaal. De invoering van digitale geletterdheid in het curriculum en het ontwikkelen van digitale vaardigheden van leerkrachten worden niet genoemd. Wel wordt expliciet gesteld dat we talent moeten opleiden voor de “toekomstige economie en de krappe arbeidsmarkt”, en dat vereist juist meer aandacht voor digitalisering in de klas. Als we jongeren willen voorbereiden op een arbeidsmarkt waarin AI en digitale technologie centraal staan, is basisgeletterdheid essentieel. Voor de uitwerking van het akkoord zou het daarom toereikender zijn meer aandacht te geven aan digitalisering in het onderwijs, onder meer door snelle invoering van digitale geletterdheid te benoemen en digitale devices beschikbaar te maken voor alle leerlingen. Anders blijft de kloof tussen onderwijsoutput en arbeidsmarktvraag onnodig groot.
Duurzaamheid, energie en netcongestie grote prioriteit
In het regeerakkoord wordt zeer terecht gemarkeerd dat netcongestie een dreiging is voor innovatie en digitalisering, met de Crisiswet netcongestie en maatregelen om het bestaande net beter te benutten via prijsprikkels, flexcontracten en energiehubs. Ook de verdere uitrol van duurzame energie via SDE++ en wind op zee is noodzakelijk. Het recent gelanceerde Actieplan Digitalisering Energiesysteem (ADE) draagt bij aan het slimme, robuuste en duurzame energiesysteem dat we nodig hebben. Zeer positief is dat in lijn met het Nationaal AI-deltaplan structurele barrières in ruimte, energie en vergunningen bij de aanleg van digitale (AI-)infrastructuur worden aangepakt – dit is essentieel voor de sector.
Het herhaalde streven naar een circulaire economie in 2050 ondersteunen wij, en de sector draagt hier structureel aan bij vanuit producentenverantwoordelijkheid. Wel is het belangrijk te benadrukken dat sectorale doelen voor de internationale elektronica- en ICT-hardwareketens alleen op Europees niveau effectief zijn – en daar worden ze momenteel herzien. Het is op zich positief dat het Nationale Programma Circulaire Economie (NPCE) wordt versterkt, maar we zien dat nog niet terug in de begroting. Zonder concrete middelen blijft het bij ambities.
Lees hieronder het coalitieakkoord 2026
Het laatste nieuws
NLdigital bij rondetafelgesprek over digitale autonomie: risicoanalyse moet centraal staan
Rapport Wennink: digitale sector ziet weer hoop voor Nederlandse innovatie
Beveiliging, hacks en verzekeringen: lessen uit de praktijk
NLdigital stuurt inbreng digitale sector aan informateurs
