22 januari 2015

Interview Lotte de Bruijn in Intermediair: ‘I love nerds’

Als we niet snel iets doen aan het tekort aan gekwalificeerd personeel, zal het ene ICT-bedrijf na het andere uit Nederland vertrekken. Lotte de Bruijn, directeur van branchevereniging Nederland ICT, erkent het probleem. “We hebben een imagoprobleem op verschillende fronten.”

Op de dag van het interview 19 januari opent De Telegraaf met de kop Uittocht ICT-sector dreigt. ICT-bedrijven zouden massaal naar het buitenland dreigen te vertrekken omdat Nederland niet kan voorzien in de schreeuwende behoefte aan geschoold personeel. Een goed moment om de directeur van Nederland ICT hierover aan de tand te voelen.

Is het zo beroerd gesteld met de aansluiting van scholing op de ICT-markt?

“We krijgen op hbo-niveau veel te weinig specialisten, terwijl de uitstroom van mbo’ers juist hoger ligt dan de vraag. Je moet opleidingen beter laten aansluiten en mbo’ers op een hoger niveau gaan scholen.”

Kun je van mbo’ers wel slimme hbo’ers maken?

“Ik geloof daar wel in. Dat moet je als individu willen. Zelf studeerde ik European Studies, dat had niets te maken met ICT en toch bereikte ik deze plek. Waar een wil is, is een weg. Als je gemotiveerd en gedreven bent, bereik je een hoger niveau.”

Toont uw eigen voorbeeld niet dat opleiding weinig uitmaakt?

“Dat hoeft inderdaad niet. Maar dat had te maken met mijn instelling. Mijn opleiding ging meer richting marketingcommunicatie, hoewel ik in deze ICT-baan met vele contacten ook gebruik kan maken van de meer softe kanten van mijn opleiding.”

Welke studies moeten jongeren kiezen?

Hbo en universitair, het liefst in de techniek zoals computer science. Data-analyse heeft de toekomst, maar systeembeheer blijft cruciaal, softwareontwikkeling en technische architecten ook. Nieuwe, uitstekende opleidingen van de TU’s. Hoe dan ook moeten in alle studies digitale vaardigheden onderwezen worden, want die gaan zwaar wegen in het werk. Mensen uit onze achterban geven gastcolleges gericht op de balans tussen management en techniek, om het enthousiasme te entameren.”

Waarin moet de ICT-sector veranderen?

We kampen met een imagoprobleem op verschillende fronten. Er kleeft een nerdy imago aan ICT, enerzijds terecht omdat het keiharde technologie is. We hebben nerds hard nodig, ‘I love nerds’. Maar studenten kiezen er niet massaal voor, terwijl ICT zo belangrijk wordt. Er lopen mensen rond met 3D-geprinte ruggenwervels.”

Is er niet een enorme kloof tussen oude en nieuwe ICT, met de nieuwe steeds meer gedomineerd door Amerikaanse grootmachten in de cloud?

“Nee. Het gebeurt in Amerika, maar zeker ook hier. We hebben de beste infrastructuur en trekken heel veel internationale bedrijven. Google en Microsoft landen hier ook omdat de structuur zo goed is. Daar kunnen we trots op zijn. En er is balans, want traditionele dienstverlening blijft nodig en vernieuwt ook. Ze vullen elkaar aan.”

Research van Google en Microsoft vindt hier niet plaats?

Toegepaste innovatie gaat goed, maar kan nog veel beter. We moeten slagen maken, zeker in research. Als we de leidende Europese economie willen worden, dan moet je leidend zijn in gebruik én in ontwikkeling van ICT

De Rabobank heeft een Silicon Valley initiatief. Komt het accent minder bij ICT-leveranciers en meer bij de klanten te liggen?

“Onze leden werken intensief samen met grote IT-gebruikers. Bij Booking.com, Bol.com en alle banken werken duizenden ICT’ers. In de kern zijn dat al IT-bedrijven. Wellicht worden ze in de toekomst lid van de branchevereniging. We werken al nauw samen met toegepaste gamebouwers, in zorg en onderwijs. Werk daarin groeit heel snel met heel veel benodigde mensen.”

Is ICT te veel een mannensector? Zijn er voldoende vrouwelijke boegbeelden zoals u?

Lachend: “De verhoudingen zijn niet helemaal in balans. Ik hou niet van slachtofferdenken, maar ik geloof in de kracht van vrouwen en in balans. Dat is ook een imagokwestie. Mannen en vrouwen hebben verschillende competenties en drijfveren. Het is een mooie puzzel om de optimale aanvulling en onderlinge versterking te vinden.”

Mannen maken ICT, vrouwen verkopen het? Kunnen vrouwen de kloof tussen techniek en gebruik overbruggen?

“Ja, veel vrouwen hebben sterke verbindende capaciteiten. Maar ook zijn veel vrouwen goed in techniek maken, in strategie en analyse. Op het recente iBestuur-congres bestond het podium voor 90 procent uit vrouwelijke studenten. ICT heeft veel groeibriljanten die ook vrouwen trekken, zoals beveiliging.”

Hoe ziet de werkweek van de directeur van Nederland ICT eruit?

“Ik ben intern verantwoordelijk voor twintig mensen. Voor het overgrote deel ben ik buiten de deur, in gesprek met de 560 leden in onze achterban om te vernemen wat hun wensen zijn. Waarmee we weer de boer opgaan om het ondernemersklimaat te verbeteren; in politiek Den Haag, met VNO, in organisaties als Smart Industry. Mijn doel is van Nederland de nummer één digitale economie te maken; nu zijn we nummer vier.”

Met welke ministers sprak u recent en waarover?

“Kort met minister Kamp van Economische Zaken bij de kick-off van regional roaming, het delen van mobiele netwerken ingeval van grootschalige storing. Dat is wat social talk. De echte lobby doen we veel via top- en specifieke ambtenaren op ons terrein. Bij steeds meer ministeries, want ICT speelt zo breed. Daarvóór sprak ik met minister Opstelten over je telefoon boefproof te maken. Het gaat natuurlijk nu vaak over digitale veiligheid. Nederland ICT zit bijvoorbeeld ook in de Cyber Security Raad.”

Heeft dat te maken met terrorisme?

“Dat niet speciaal. Veiligheid en vertrouwen vormen een steeds zwaardere portefeuille. Elk incident is een deuk in het vertrouwen, voedt de angst en schaadt het gebruik van ICT. Want angst is een waanzinnig slechte raadgever in beslissingen.

Je ziet vaak dat men op de rem gaat staan, draconische maatregelen wenst. Wij pleiten voor de nuchtere benadering, goed kijken naar de zwakke schakels. We initiëren de CyberDawn oefening om zwakke schakels bloot te leggen bij grootschalige uitval.”

Neelie Kroes gaat start-ups naar Amsterdam halen. Een 70-plusser als icoon. Bent u daar blij mee?

“Ik vind dat fantastisch, maar ik heb haar nog niet mogen ontmoeten en hoop dat het snel gebeurt. Het start-up klimaat moet absoluut beter worden. En leeftijd weegt dus net zo min mee als sekse of opleidingsniveau. Ook mevrouw Kroes laat zien: waar een wil is, is een weg. Een vorige directeur leerde me: “If you’re good enough, you’re old enough.”

“Drie tot vijf jaar wil ik dit doen. Dit is leuk en sluit aan bij mijn drijfveren: waarde toevoegen en het verschil maken. En ik heb een heel groot ICT-hart. Met het gevoel dat ik ‘in the middle of everything’ zit. Hier kan ik mensen binden, elkaar laten aanvullen en versterken.

En hierna? In de ICT-sector blijven?

“Ja, ICT is zo dynamisch en de rol wordt steeds groter, met webdiensten als Booking.com, in zorg, onderwijs en vele andere sectoren. ICT speelt de hoofdrol in alles wat we doen. Daar is nog waanzinnig veel in te doen, dus ik blijf voorlopig in deze sector werken.”

Dit interview verscheen in januari 2015 in Intermediair.